Jak chronić i leczyć ścięgno Achillesa

Uraz ścięgna Achillesa to problem wielu biegaczy
 źródło: Thinkstock
23-10-2017 | 22:13

Autor: Krzysztof Klimek

Podczas biegu ścięgno Achillesa musi wytrzymać ponawiające się obciążenia w formie sił poprzecznych przekraczające nawet 10-krotność masy ciała. Nic dziwnego, że czasem nie wytrzymuje i mamy z nim problemy.

Ścięgno Achillesa to najsilniejsze i największe ścięgno w ludzkim organizmie. Potrafi ono wytrzymać poprzeczne siły ścinające rzędu 500 kg. Łączy również mięśnie tylnej części goleni z guzem piętowym kości piętowej. Ma niezwykłą wytrzymałość jest ono również najczęściej uszkadzaną strukturą ścięgnistą. Rozmiar i unikalna budowa szczególnie predysponuje zarówno do uszkodzeń ostrych (nagłe) jak i przewlekłych.

Uszkodzenia ostre zazwyczaj wiążą się z całkowitym lub częściowym przerwaniem ścięgna. Do przewlekłych zalicza się zapalenie ścięgna, zwyrodnienie jak i zapalenie pseudopochewki, która spowija ścięgno. Najczęstszą przyczyną kłopotów ze ścięgnem Achillesa jest ukrwienie. Problemy zwyrodnieniowe oraz urazowe w obrębie przebiegu ścięgna Achillesa pojawiają się zwłaszcza na odcinku od 2 do 6 cm licząc od przyczepu do guza piętowego. Miejsce to zostało opisane jako obszar względnego braku ukrwienia. Do pierwotnych przyczyn uszkodzeń ścięgna Achillesa prowadzą obciążenia udarowe (niedokrwienie) szczególnie nasilane przez aktywność fizyczną towarzyszącą biegom i skokom. Bezpośredni wpływ mają na to błędy treningowe, ale również wadliwe pronacyjne ustawienie stopy, źle dobrane obuwie (brak stabilizacji tyłostopia) oraz nadmierne napięcie mięśni w obrębie tylnej części goleni.

 

Ścięgno Achillesa

 

Teoria wyciskania naczyń

Wielu ekspertów dopatruje się problemów w obrębie ścięgna Achillesa poza miejscem przyczepu w czynnościowej nadmiernej pronacji. Aby zrozumieć to określenie należy sobie wyobrazić osobę z płaskostopiem, u której podczas biegu stopa ulega spłaszczeniu oraz podczas kontaktu pięty z podłożem wchodzi w pronacje (pieta ucieka na zewnątrz). W obrębie ścięgna Achillesa dochodzi do dużej rotacji, która z kolei powoduje wyciskanie krwi, która w normalnych warunkach powinna trafić do ścięgna. Doprowadza to najpierw do stanu zapalnego, a potem do zwyrodnienia. Tak więc zanim rozpoczniecie bieganie warto zbadać czynnościowo swoje stopy, co uchroni was przed nieprzyjemnymi konsekwencjami ze strony ścięgna Achillesa.

Najczęściej ostre całkowite przerwanie występuje u osób w średnim wieku poprzez duże ekscentryczne przeciążenie ścięgna przy stawie skokowym ustawionym w zgięciu grzbietowym. Odnotować je można zarówno przy przewlekłym zwyrodnieniu ale również wśród osób, które nie miały żadnych dolegliwości związanych ze stopami. Do częściowego przerwania ścięgna najczęściej dochodzi wśród dobrze wytrenowanych zawodników konkurencji lekkoatletycznych. Zwykle przerwanie lub naddarcie ścięgna następuje w strefie o najsłabszym ukrwieniu czyli od 2 do 6 cm od przyczepu do guza piętowego. Zapalenie ścięgna ma charakter przeciążeniowy. Zapaleniu może ulec również kaletka (poduszka amortyzująca tarcie) powierzchowna Achillesa (tylno-dolna), kaletka głęboka Achillesa (przednio-górna). Podobne objawy daje też choroba Haglunda.

Kaletka powierzchowna ulega zmianom zapalnym z reguły poprzez ucisk zapiętka na strukturę w źle dobranym obuwiu. Kaletka głęboka natomiast ulega zapaleniu w wyniku ostrego lub przewlekłego urazu oraz poprzez ścisłe sąsiadowanie z guzowatością kości piętowej, co może bezpośrednio prowadzić do mechanicznego podrażnienia struktury. Chorobę Haglunda opisuje się natomiast jako kostną wyniosłość zlokalizowaną w tylno górnej części guza piętowego, które również może prowadzić do podrażnień kaletki głębokiej oraz ścięgna Achillesa. Ból przy deformacji Haglunda lokalizuje się w górno-tylno-bocznej części kości piętowej wyraźną palpacyjną wyniosłość kostną.

Odpoczynek, wilgotny lód, leki - to może pomóc

Powyższy opis wybranych patologii w obrębie ścięgna Achillesa może się wydać nieco skomplikowany jednak jest istotny z punktu widzenia trafności leczenia. Jeżeli odczuwasz dolegliwości bólowe ze strony ścięgna Achillesa, spróbuj zastosować się do poniższych rad:

- Po pierwsze: musisz odpocząć. Każda aktywność fizyczna, która zaostrza dolegliwości ze strony ścięgna, stopniowo pogłębia mikro uszkodzenia i w konsekwencji prowadzi do masywnego uszkodzenia w postaci zerwania. Jeżeli jesteś zbyt ambitny żeby przerwać bieganie, spróbuj pobiegać lub popływać w głębszej części basenu z pasem flotacyjnym bez uderzania piętami o dno. Woda odbarczy kończyny i nie pogłębisz przez to patologii ścięgna. Jeżeli bieganie to dla ciebie zwykła rekreacja i możesz się bez tego obyć, zaprzestań aktywności, które prowokują ból i np. zacznij pływać lub wzmacniać się poprzez trening siłowy.

- Po drugie: Kilka razy w ciągu dnia, a zwłaszcza po treningu stosuj wilgotny lód. Pod tą tajemniczą nazwą kryją się okłady z lodu lub innej zimnej substancji, które przykłada się przez wilgotny ręcznik. Dzięki temu lód chłodzi okolicę szybciej i nie odmraża skóry. Okład przyłożony w miejscu bólu zadziała przeciwzapalnie, obkurczy naczynia krwionośne, co zahamuje napływ komórek zapalnych. Skuteczny w znoszeniu dolegliwości bólowych okazuje się również automasaż kostką lodu.

- Po trzecie: Po konsultacji z lekarzem korzystne jest stosowanie doustnych lub miejscowych niesterydowych leków przeciwzapalnych. Ich gama jest tak ogromna, że zdajcie się na lekarza w tej kwestii.

 

Bieganie po schodach

 

Co może poprawić funcjonowanie Achillesa?

Poza tym jest jeszcze kilka innych elementów, które mogą mieć wpływ na poprawę funkcjonowania Achillesa.

Wkładki - podpiętki lub inne ortezy umieszczone w butach do biegania odciążą nieco Achillesa. Okażą się szczególnie korzystne u pacjentów z nieprawidłową biomechanika stopy czyli z płaskostopiem, charakterem pronacyjnym, wysokim łukiem itp. Które zwiększają obciążenie ścięgna Achillesa.

Rozciąganie - przed aktywnością fizyczną wykonuj rozciąganie dynamiczne, natomiast po - rozciąganie statyczne. Rozciągaj ścięgno Achillesa oraz wszystkie mięśnie w obrębie łydki i uda. Nie jest łatwo odróżnić rozciąganie mięśni od rozciągania ścięgien. Mięsień rozciągamy bez napięcia w obrębie tej struktury dociskając piętę do podłoża. Natomiast ścięgno przy napiętym mięśniu, czyli tuż przed uczuciem rozciągania ze strony mięśnia napinamy go wtedy dociskamy pietą do podłoża. Jeśli wykonasz to poprawnie będziesz czuł stretch na ścięgnie nie na mięśniu.

Rolowanie - Potrzebne ci są: butelka wody mineralnej 1,5 l o owalnym kształcie bez wypustek. Wiele firm oferuje profesjonalne wałki do rozluźniania mięśniowo - powięziowego, ale jeśli 100 zł za kawałek pianki to dla ciebie dużo, lepiej naucz się to wykonywać na butelce wody. Moi pacjenci wpadli na pomysł oklejenia kawałka rury pcv warstwą pianki i też im się świetnie sprawdza. Rolujemy tylną taśmę czyli tył podudzia (od kostki do kolana) oraz tył uda (od kolana do pośladka). Rolujcie bardzo powoli ok. 2 mm na jeden cykl oddechowy (wdech i wydech) w momencie gdy natraficie na bolesny punkt, postarajcie się zatrzymać i powoli go rozpracować (rolując go). U biegaczy szczególnie bolesne okaże się rolowanie miejsce największego obwodu łydki oraz ok. 5 cm nad kolanem. Rolujemy również rozścięgno podeszwowe (stopę) za pomocą pianki do nauki pływania zwanej makaronem, piłeczką golfową lub tenisową. Rolowanie powoduje wyciśnięcie krwi z mięśni przez co napływa tam nowa świeża krew oraz następuje rozluźnienie powięzi.

Modyfikacja aktywności - Jeżeli od niedawna odczuwasz ból w okolicy ścięgna Achillesa powinieneś się zastanowić co się zmieniło w twoim treningu. Mogłeś zwiększyć dystans, szybkość biegu lub zacząłeś biegać pod górę. Zastanów się nad tym, bo kluczem do wyzdrowienia jest takie zmodyfikowanie treningu, które nie będzie prowokować bólu. Jeżeli nic takiego nie wprowadziłeś do swojego treningu zacznij biegać co drugi dzień, zmniejsz dystans, szybkość itp. Jeżeli nie przyniesie to rezultatów spróbuj na czas leczenia innej aktywności np. trening crossowy, pływanie, jazda na rowerze.

Nie wyrażaj zgody na wstrzyknięcie przez lekarza kortyzonu w okolicę ścięgna Achillesa ponieważ lek je osłabia i często jest przyczyną zerwań.

Unikaj sztywnego codziennego (skórzanego) obuwia oraz butów z twardymi zapiętkami gdyż drażnią one ścięgno lub powodują tarcie.

Korzystaj z profesjonalnego obuwia do biegania, dobranego przez fachowców znających potrzeby biegaczy i biomechanikę stóp.

Brak poprawy stosując powyższe zalecenia wymaga zgłoszenia się do fizjoterapeuty i lekarza w celu wdrożenia specjalistycznego postępowania.

Powyżej wynotowałem tylko część patologii związanych ze ścięgnem Achillesa i domowe sposoby rdzenia sobie z tym problemem. Ból skojarzyłem ze stanem zapalnym w obrębie ścięgna, ponieważ to on sprawia dolegliwości. Jeżeli nie odczujecie poprawy lub chcecie przyspieszyć proces leczenia zalecam udanie się do specjalisty w dziedzinie fizjoterapii ortopedyczno - sportowej. Każdy taki specjalista pokieruje was do odpowiedniego lekarza zajmującego się podobnymi problemami i vice versa. W swojej praktyce spotkałem się z wieloma specjalistami, którzy zalecali moczenie w szarym mydle lub inne metody sprzed epoki kamienia łupanego. Uwierzcie mi, radzimy sobie nie najgorzej stosując najnowsze doniesienia ze świata nauki oraz rzetelnie i indywidualnie podchodząc do każdego.

 

logo all for body  Autor, Krzysztof Klimek, jest fizjoterapeutą All For Body (www.allforbody.com)

 

Komentarze

Napisz komentarz
No photo
No photo~rosaUżytkownik anonimowy
~rosa :
No photo~rosaUżytkownik anonimowy
Po kontuzji wkładki stepforward pozwoliły mi wrócić do siebie i wyleczyć problem do końca. Teraz mam nauczkę i zanim zacznę ćwiczyć dokładnie się rozgrzewam, a ćwiczeń nie wykonuję boso tylko w przeznaczonych do tego butach, które dobrze amortyzują
27 paź 15:24 | ocena:100%
Liczba głosów:1
100%
0%
Link do tego komentarza: